Khen ai khéo xếp đèn cù!

Đèn kéo quân hay còn gọi là đèn cù thật sự là một ứng dụng thông minh của người xưa, áp dụng lực đẩy của nhiệt để tạo ra một món đồ chơi tinh tế, gửi gắm cả những ý nghĩa sâu xa về lòng trung hiếu và yêu nước. Chiếc đèn cù được cấu tạo rất tài tình từ hai lớp giấy, y như một rạp chiếu bóng mini. Lớp giấy phía trong cuốn quanh một trục tròn, có đính các hình rất đẹp như thỏ ngọc, quan quân ngựa giấy... Nét tinh xảo của món đồ chơi nằm ở trên đỉnh của trục tròn được úp một chiếc nắp có khe y hệt như một chiếc chong chóng. Lửa nóng từ ngọn nến thắp đèn làm chênh lệch không khí bên trong, tạo thành luồng gió len lỏi qua những khe của nắp đèn, khiến trục quay kéo theo các hình chuyển động vòng quanh. Các họa tiết đẹp dán trên trục tròn bên trong bây giờ phản chiếu lên mặt giấy lục giác bên ngoài, thế là rạp chiếu bóng tự động bắt đầu công chiếu! Chẳng còn tìm được chính xác nguồn gốc của đèn kéo quân nữa, ta chỉ nghe kể về truyền thuyết đèn kéo quân rất hấp dẫn. Vậy là từ thời xửa xưa, người ta đã biết những ứng dụng vật lý để tạo nên một món đồ chơi tinh tế. Chiếc đèn cù là cả một sự công phu của một bàn tay kỳ công, ngoài ra món đồ chơi dân gian này còn ẩn chứa ý nghĩa tốt đẹp về văn hóa và truyền thống trung quân, yêu nước, là bài học rất đẹp cho trẻ em vừa học vừa chơi.

Chuyện kể rằng từ ngày rất xưa, chàng nông dân Lục Đức mơ thấy Thái Thượng Lão Quân dạy cách làm một chiếc đèn thật đẹp và thật lạ. Tỉnh giấc, chàng cùng mẹ chọn thân trúc trắng, giấy màu làm ra chiếc đèn trong mơ, vừa kịp tới rằm tháng Tám dâng vua. Vẻ đẹp kỳ lạ và huyền ảo của chiếc đèn biết xoay vòng tròn khiến vua rất vừa ý. Chàng Lục Đức lại thưa vua rằng chiếc đèn sáu sắc màu rực rỡ với hình đoàn quan quân cùng voi ngựa nối đuôi vòng quanh có ngụ ý dân gian thái bình sung túc nhờ đức độ của bậc anh minh. Lời chàng nói lại càng làm vua cảm động, bèn truyền đem đèn cho dân chúng cùng xem. Từ đó đèn cù trở thành một vẻ đẹp rất quyến rũ của lễ trung thu hàng năm. Cùng với hình ảnh kéo quân, các nghệ nhân sáng tạo thêm nhiều họa tiết truyền thống tốt đẹp khác như quan trạng vinh quy bái tổ, tứ linh nhảy múa, lão nông tri điền, mục đồng chăn trâu… Đến nay đèn kéo quân được trang trí bằng những hình phù hợp với ý thích của trẻ em như Tôn Ngộ Không, mèo máy Đôrêmon, hay thủy thủ mặt trăng… Hy vọng mùa Trung thu năm nay nhiều trẻ em sẽ lựa chọn món đồ chơi tinh xảo và mang đầy ý nghĩa tốt đẹp này.

Digital book