Ông tiến sĩ giấy - vẻ đẹp mỹ thuật dân gian Việt Nam

Ông tiến sĩ giấy - vẻ đẹp mỹ thuật dân gian Việt NamTiến sĩ giấy là đồ chơi trung thu ý nghĩa nhất đối với các em học sinh, nhưng tiếc rằng mỗi năm thú chơi này lại mai một dần và lùi sâu vào dĩ vãng. Ngày xưa, ông tiến sĩ là món quà trân trọng nhất mà gia đình gửi gắm cho con cái nhân dịp trung thu, món đồ chơi này đồng nghĩa với mong muốn của bố mẹ về con cái học hành chăm chỉ và đỗ đạt thành tài. Đây là một trong những biểu tượng đẹp về văn hóa hiếu học của người dân nước ta ẩn chứa trong một món đồ chơi trung thu đẹp đẽ cho trẻ em.

Ngắm nhìn ông tiến sĩ, ta thấy rõ nét đẹp mỹ thuật dân gian của người Việt trong từng đường nét trang trí. Ông tiến sĩ thường được làm bằng giấy màu đỏ, màu vàng vui mắt, có hoa cài mũ, thẻ bài cầm tay, mão trạng nguyên và áo bào sặc sỡ. Khuôn mặt ông tiến sĩ được trang trí hồn hậu, tươi tắn, phù hợp là đồ chơi cho trẻ em.

Các chi tiết cờ quạt, họa tiết ông hổ dưới chân áo được vẽ giản dị, nhẹ nhàng. Toàn bộ ông tiến sĩ giấy toát lên nét đặc trưng thần thái mỹ thuật Việt, rất khác so với mỹ thuật Trung Quốc có vẻ tương phản nổi bật, mỹ thuật Nhật Bản tinh khiết và chau chuốt hay vẻ đẹp lộng lẫy, tinh vi trong các tác phẩm mỹ thuật dân gian của các nước Á Đông khác ảnh hưởng văn hóa Ấn Độ.

Ngày xưa, khi thưởng trăng, ông tiến sĩ được bày ở vị trí trung tâm rất trang trọng, xung quanh là mâm ngũ quả và bánh trung thu, sau đó mới tới đồ chơi khác như đèn con thỏ, đèn ông sao, tò he… Sau khi phá cỗ, trẻ em sẽ rước ông tiến sĩ đi quanh làng xóm cùng với các loại đèn lung linh, và cuối cùng ông sẽ ngự ở bàn học để các em nhớ việc học hành.

Nhiều năm nay thú vui đồ chơi dân gian nói chung và ông tiến sĩ nói riêng dần mai một trước sự tràn ngập của đồ chơi hiện đại có tính tương tác cao và gần gũi với thời đại, với trẻ em ngày nay. Phần khác, vẻ đẹp giản dị của mỹ thuật dân gian không dễ dàng cuốn hút được mọi người, trong khi những trang trí "thời thượng" ngày nay như siêu nhân, pokemon lại có sức hấp dẫn mạnh với trẻ em. Thế là mỗi mùa trung thu tới, ông tiến sĩ dần vắng bóng trong các chợ đồ chơi cho trẻ em, để lại nỗi nuối tiếc về một nét văn hóa tốt đẹp của ông cha ta đang nhạt phai dần theo thời gian.

Digital book